Style przywiązania, czyli jak dzieciństwo wpływa na twoje relacje z innymi

Czy istnieje związek pomiędzy wykształconym w dzieciństwie stylem przywiązania, a relacjami partnerskimi w dorosłym życiu? Czy można zmienić nasz sposób wiązania się?

Dość często padają powyższe oraz pochodne tych pytań z ust moich klientów. Zastanawiają się, jak ich wczesne lata życia wpłynęły na to, kim są teraz. Czy jeśli nie są zadowoleni z ich obecnego położenia – mogą coś z tym zrobić?  Czy cała odpowiedzialność za ich nieszczęścia w relacjach z innymi spoczywa na barkach ich rodziców?

Z RODZINĄ NAJLEPIEJ WYCHODZI SIĘ NA ZDJĘCIACH…

Rodzina to taki dziwny twór, który może być jednocześnie źródłem największego szczęścia lub przejmującego bólu i cierpienia. Jako dzieci swoich rodziców, nie mamy wpływu na to, kim oni są i jak się wobec nas zachowują. Tym bardziej w dzieciństwie nie było nam dane decydować o wielu rzeczach. Byliśmy zdani na to, jaką wizję rodziny i rodzicielstwa rozwijali w głowie nasi rodzice, na to, jak oni pojmowali nasze szczęście oraz na ich gotowość (lub jej brak) do pełnienia tak odpowiedzialnej roli, jaką jest rola rodzica.

 

Dobra wiadomość, będąca jednak dla wielu źródłem lęku, jest taka, że jako dorośli – odpowiedzialność za nasze jestestwo, za to kim jesteśmy lub kim dopiero możemy się stać – spoczywa tylko i wyłącznie na nas.

 

Jednak, aby móc zacząć pracę nad sobą i swoim sposobem wiązania się w dorosłym życiu, musimy wiedzieć, jaki jest nasz “pakiet startowy”, czym w obszarze relacji zostaliśmy obdarowani w dzieciństwie. W momencie, w którym uświadomisz sobie, jaka jest twoja relacyjna baza – znajdziesz odpowiedź na wiele pytań, dotyczących twojego funkcjonowania w związku z drugim człowiekiem. W moim wypadku był to chyba jeden z największych “aha!” momentów w całym moim życiu (osiągnięty dzięki własnej psychoterapii), który pozwolił mi spojrzeć na najważniejsze dla mnie relacje z całkowicie nowej perspektywy.

TEORIA PRZYWIĄZANIA BOWLBY’EGO, CZYLI TRZY STYLE PRZYWIĄZANIA

Zgodnie z teorią przywiązania Bowlby’ego (1973) relacja między dzieckiem a rodzicem (najczęściej matką) odgrywa istotną rolę w rozwoju psychospołecznym i emocjonalnym młodego człowieka. Na jej bazie zostaje wykształcony konkretny styl wiązania się z drugą osobą.

 

Na bazie powyższej teorii Ainsworth z zespołem (1978) wyróżnili trzy style przywiązania:

 1. BEZPIECZNY STYL PRZYWIĄZANIA – cechuje się poczuciem bezpieczeństwa i zaufaniem do obiektu przywiązania (w dzieciństwie – rodzic, obecnie – partner) jako dostępnego i wrażliwego. Osoby bezpiecznie przywiązane do swoich partnerów czerpią satysfakcję z wzajemnej bliskości i akceptują zachowania partnera prowadzące do bliskości. Charakteryzuje je zadowolenie z pozostawania w bliskiej, intymnej relacji i przekonanie, że partner jest rzetelny oraz godny zaufania. Ponadto wykazują się większą wyrozumiałością w stosunku do jego zachowań i gotowością do wzajemnego wspierania się. Tworzą związek stabilny, w większości nasycony pozytywnymi emocjami (Rostowski, 2003; Wojciszke, 2004, Kaźmierczak, Plopa, 2006).

 2. LĘKOWO-AMBIWALENTNY STYL PRZYWIĄZANIA – jest efektem braku pewności co do dostępności obiektu przywiązania (w dzieciństwie był to rodzic, w dorosłym życiu – partnerka lub partner), co rodzi niepokój i zmniejsza poczucie bezpieczeństwa w relacji. Osoby przywiązane lękowo-ambiwalentnie wyrażają przekonanie (które nie zawsze jest zgodne z rzeczywistością), że ich partner nie jest gotowy angażować się w bliskie relacje, co jest powodem ich dyskomfortu psychicznego. Ponadto dla osób przywiązanych lękowo-ambiwalentnie charakterystyczny jest niepokój o trwałość związku i obawa przed utratą bliskiej osoby. Jednostki cechujące się tym stylem często zamartwiają się, że związek może nie być dla partnera atrakcyjny, przez co może on poszukiwać alternatywnych relacji. Styl ten częściej przejawiany jest przez kobiety (Plopa, 2003; Zeifman, Hazan, 2000, za: Rostowski, 2003).

 3. UNIKOWY STYL PRZYWIĄZANIA – powstaje w sytuacji, gdy mimo silnej potrzeby kontaktu z obiektem przywiązania w dzieciństwie, zwłaszcza w sytuacji zagrożenia, obiekt nie jest dostępny, w wyniku czego uruchamiają się mechanizmy obronne, co może prowadzić do unikania bliskiego kontaktu z obiektem przywiązania. Osoby przejawiające unikowe przywiązanie w dorosłym życiu nie odczuwają zadowolenia z bliskich relacji z partnerem, gdyż nie obdarzają go pełnym zaufaniem. Pragnienie bliskości i intymnych kontaktów z jego strony wzbudza ich obawy, a nawet opór. Ogólnie, przejawiają niechęć do głębszego angażowania się w związek. Badania wskazują, że mężczyźni znacznie częściej niż kobiety przejawiają właśnie styl unikowy (Plopa, 2005).

JAK ROZPOZNAĆ SWÓJ STYL PRZYWIĄZANIA?

Jak już wyżej zostało to częściowo opisane – ukształtowany w dzieciństwie styl przywiązania może powracać w bliskich relacjach (związkach romantycznych, ale także przyjacielskich) w dorosłym życiu i współdecydować o jakości tych relacji. (Fraley i Shaver, 2000; Hazan i Shaver, 1987; Plopa, 2005). W związku z tym, aby móc budować satysfakcjonujące związki z innymi, musimy być świadomi, jako styl wiązania reprezentujemy. Jest to w mojej ocenie kluczowy krok to rozpoczęcia skutecznej pracy nad naszymi zachowaniami w kontekście relacji z bliskimi nam osobami, które może obecnie pozostawiają trochę do życzenia.

Poniżej przygotowałam dla ciebie kilka pytań, które pomogą ci określić, który styl przywiązania jest ci najbliższy. Pamiętaj jednak, że nie da się postawić jednoznacznej diagnozy tylko i wyłącznie na ich podstawie. Niech stanowią dla ciebie wskazówkę do dalszego zgłębiania tematu – samodzielnego lub z pomocą psychologa/terapeuty.

 

Czy zwykle jesteś zadowolona/zadowolony ze swojego związku z partnerem?

Czy akceptujesz swojego partnera?

Czy czujesz się blisko związana/związany z partnerem?

Czy czujesz, że zachowujesz autonomię w tej relacji?

Czy możesz powiedzieć, że ufasz swojemu partnerowi?

Jeśli odpowiedź na powyższe pytania brzmi tak, prawdopodobnie przeważa u ciebie bezpieczny styl przywiązania.

 

Czy obawiasz się, że twój partner nie angażuje się wystarczająco w wasz związek?

Jesteś niepewna/niepewny uczuć drugiej strony?

Wciąż obawiasz się porzucenia lub zdrady ze strony partnera?

Czy widzisz w znajomych partnera (np. z pracy) potencjalne zagrożenie?

Czy często zdarza ci się odczuwać zazdrość w stosunku do partnera?

Jeśli odpowiedź na powyższe pytania brzmi tak, prawdopodobnie przeważa u ciebie lękowo-ambiwalentny styl przywiązania.

 

Czy bliskość drugiej osoby wywołuje u ciebie uczucie dyskomfortu?

Czy czujesz się przytłoczona/przytłoczony, gdy przebywasz z partnerem przez dłuższy czas?

Czy usłyszałaś/usłyszałeś od swojej drugiej połówki, że się od niej dystansujesz?

Czy unikasz wchodzenia w bliskie relacje, prowadzenia głębszych, intymnych rozmów?

Czy zauważasz u siebie trudność w wyrażaniu zaufania i akceptacji w stosunku do swojego partnera?

Czy poczucie zależności od partnera budzi w tobie negatywne emocje?

Jeśli odpowiedź na powyższe pytania brzmi tak, prawdopodobnie przeważa u ciebie unikowy styl przywiązania.

 

DODATKOWE WNIOSKI Z BADAŃ NAD PRZYWIĄZANIEM, KTÓRE WARTO ZNAĆ

Co ciekawe, analiza wyników badań nad stylami przywiązania i relacjami partnerskimi osób dorosłych dostarczyła podstaw do sformułowania poniższych, niektórych naprawdę zaskakujących wniosków:

1. Im bardziej partnerzy są przywiązani do siebie w sposób bezpieczny, tym bardziej pozytywne są ich wzajemne relacje – tym większa intymność, namiętność, zaangażowanie i satysfakcja z pozostawania w związku, tym lepsza komunikacja z partnerem oraz zadowolenie z relacji z nim, i tym niższy poziom zachowań konfliktowych.

2. Forma związku istotnie różnicuje wzajemne relacje partnerów. Małżeństwa budują bardziej pozytywne relacje niż narzeczeni i partnerzy kohabitujący. Relacje małżeńskie cechują: najwyższa intymność, namiętność, zaangażowanie, satysfakcja, zadowolenie oraz najniższy poziom zachowań konfliktowych. Forma związku w sposób istotny wiąże się również z bezpiecznym stylem przywiązania: jest on bardziej nasilony w przypadku małżeństw niż narzeczonych i osób w związkach niesformalizowanych.

3. Liczba poprzednich związków obojga partnerów w istotny sposób wiąże się z intymnością, namiętnością i zaangażowaniem, czyli trzema głównymi składowymi miłości. Im większa liczba ex związków po obu stronach, tym niższa intymność, namiętność i zaangażowanie w obecnym związku, jak również słabsze bezpieczne przywiązanie do obecnego partnera.

4. Posiadanie dzieci w związku małżeńskim istotnie różnicuje wzajemne relacje pary. Małżeństwa, które posiadają dzieci, cechuje znacząco niższa intymność, mniejsze zaangażowanie w związek, a także gorsza komunikacja w porównaniu z małżeństwami bezdzietnymi.

_______________________________________________________________

Z powyższych wniosków wynikałoby, że najlepiej pozostawać w bezdzietnym małżeństwie…

Osobiście, informacja jaką sama wynoszę z przytoczonych wyników badań brzmi: obie strony w związku powinny pracować nad swoim stylem przywiązania i w miarę możliwości, dążyć do jego bezpiecznej wersji.

Niezależnie od naszych rodziców, faktu posiadania dzieci, czy liczby zakończonych w przeszłości związków – powodzenie i szczęście w relacji zależy tylko od dwóch zaangażowanych w nią osób.

Daj mi proszę znać, czy powyższy, bardziej naukowy format artykułu przypadł ci do gustu. Czy podobne wpisy powinny pojawiać się tu częściej? Który styl przywiązania obserwujesz u siebie lub swoich bliskich?

 

źródła:
1. Hanna Liberska, Dorota Suwalska (2011), PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, 2011 * tom 16, nr 1: Styl przywiązania a relacje partnerskie we wczesnej dorosłości
2. Wojciszke B. (2005), Psychologia miłości. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne
(Visited 153 times, 153 visits today)

PRZECZYTAJ TAKŻE