Jaki nurt psychoterapeutyczny będzie dobry dla mnie? Miniprzewodnik po NURTACH W PSYCHOTERAPII

Psychoterapia to bardzo żywa dziedzina, która wciąż zmienia się i ewoluuje. Nurtów psychoterapeutycznych mamy wiele, a nowych wciąż przybywa. Na co powinno się zwrócić uwagę przy wyborze nurtu, w którym chciałoby się rozpocząć terapię własną?

By ułatwić ci odpowiedź na to pytanie, przygotowałam miniprzewodnik po najpopularniejszych nurtach psychoterapeutycznych.

1. PSYCHOANALIZA

Główne założenie: Istotą naszego życia psychicznego jest nieświadomość. Nieświadome procesy psychiczne kierują naszym zachowaniem.

Psychoanaliza to metoda stworzona przez Zygmunta Freuda polegająca na ujawnianiu istniejących przeniesień w stosunku do ludzi z otoczenia pacjenta, jak i samego analityka. Ujawniają się one dzięki rozwijającej się regresji wywołanej neutralną, nie narzucającą się postawą psychoanalityka. Celem psychoanalizy jest stopniowe usuwanie przeniesień, uświadamianie idei i emocji nieświadomych oraz zmniejszanie oporów poprzez tworzenie intensywnego związku emocjonalnego terapeuty z pacjentem, będącego wynikiem dużej częstotliwości sesji (kilka razy w tygodniu) i długości trwania leczenia (do kilku lat).

 

NAJWAŻNIEJSZE POJĘCIA:

Nieświadomy – określa czynność, której motywy i przyczyny nie są znane. Dotyczy tych zjawisk psychicznych, których nie da się uświadomić za pomocą zwykłych metod – tu przychodzą nam z pomocą techniki takie jak: swobodne skojarzenia, badanie przejęzyczeń, fantazji, snów.

Przeniesienie – odnosi się do przesunięcia jakiegoś przeżycia z osoby dawnej na obecną (np. z matki na żonę). Można powiedzieć, że pacjent uczuciowo “myli” psychoanalityka z pewną osobą z przeszłości (np. rodzicem). Przeniesienie rozpoznaje się w toku terapii na podstawie nieadekwatności emocji pacjenta wobec terapeuty lub innej osoby z jego życia.

Regresja – cofanie się emocjami do wcześniejszych faz rozwoju z dzieciństwa. W psychoanalizie występuje zawsze i jest warunkiem dalszego rozwoju osobowości.

Opór – w szerszym znaczeniu rozumiany jako obrona. Oznacza tendencję do niezauważania lub zapominania przykrych doświadczeń, myśli, wspomnień. W psychoanalizie – mimowolne przeciwstawianie się pacjenta wysiłkom terapeuty dążącego do odkrycia jakiegoś nieuświadomionego psychicznego materiału.

Wgląd – poznanie ukrytych przyczyn, mechanizmów, motywów stojących za objawami, emocjami, czy zachowaniami pacjenta. Uzyskaniu wglądu towarzyszą zwykle intensywne przeżycia.

 

2. NURT PSYCHODYNAMICZNY

Główne założenie: Za cierpieniem pacjenta stoją nieuświadomione przyczyny.

Powyższe założenie jest bardzo podobne to poprzedniego, ponieważ nurt terapii psychodynamicznej wywodzi się bezpośrednio właśnie z psychoanalizy. Terapia psychodynamiczna stawia sobie za cel zmianę struktury osobowości, a nie tylko rozwiązanie bieżącego problemu. W skrócie – pracujemy nad tym, by nieświadome stało się świadome i nie generowało w przyszłości kolejnych objawów, problemów emocjonalnych, itp. Ma ona charakter długoterminowy i wymaga ona od pacjenta dużej motywacji i chęci pogłębiania wglądu, gotowości do refleksji i pracy nad trudnościami, z którymi się mierzy.

 

NAJWAŻNIEJSZE POJĘCIA:

Osobowość– w psychologii istnieje kilkadziesiąt teorii i definicji osobowości, najprościej ujmuje się ją jako zespół względnie stałych cech psychicznych charakterystycznych dla danej jednostki, wpływających na jej zachowanie.

 

3. NURT BEHAWIORALNO-POZNAWCZY

Główne założenie: Zachowanie ujmuje się w kategoriach bodziec-reakcja. Sposób postrzegania i interpretowania danej sytuacji przez pacjenta odgrywa istotną rolę w wytwarzaniu jego nawyków i zachowań.

W nurcie behawioralno-poznawczym kładzie się nacisk na obserwowalne zachowania, których zmiana pociąga za sobą również zmiany na poziomie poznawczo-afektywnym oraz na przekształcanie treści myślenia pacjenta w następstwie czego także dochodzi do modyfikacji zachowań i i uczuć z nimi skojarzonych. Krótko mówiąc – terapeuta pracuje z pacjentem nad treścią jego myśli i zachowaniami.

Ta forma terapii ma charakter dyrektywny i raczej krótkoterminowy. Czas trwania terapii to około dwudziestu sesji odbywanych raz lub dwa razy w tygodniu. Celem jest rozwiązanie aktualnie zgłaszanego przez pacjenta problemu (nastawienie na teraźniejszość). Dobrze sprawdza się ona, m.in. w leczeniu zaburzeń lękowych i depresji.

Nurt ten rozwija się bardzo szybko i obecnie coraz większą popularnością cieszą się terapie tzw. trzeciej fali, np. ACT (Terapia Akceptacji i Zaangażowania)  lub DBT (Terapia Dialektyczno-Behawioralna).

 

NAJWAŻNIEJSZE POJĘCIA:

Zaburzenie zachowania – jest zespołem dezadaptacyjnych nawyków wykształconych w procesie uczenia się.

Nawyk– rozumiany jest tutaj bardzo szeroko, nie tylko jako reakcja motoryczna, czy zmiany fizjologiczne organizmu, ale jako sposób myślenia, czy przeżywania danej sytuacji.

Bodziec – jakiekolwiek zdarzenie, rzecz, osoba, zjawisko, itp., które może spowodować za pośrednictwem układu nerwowego jakąś reakcję, czyli zachowanie.

Wzmocnienie pozytywne – występuje po danej reakcji pacjenta, zwiększając siłę i prawdopodobieństwo ponownego wystąpienia tego określonego zachowania (np. pochwała, uśmiech).

4. NURT SYSTEMOWY

Główne założenie: Systemy, w jakich pacjent na co dzień funkcjonuje (małżeństwo, rodzina, praca, lokalna społeczność, itd.) mają decydujący wpływ na jego zachowania i zdrowie psychiczne. 

W tym nurcie zainteresowanie terapeuty przesuwa się z jednostki na interakcje społeczne, w które jest ona uwikłana i to im przygląda się wspólnie na sesji. Aby zrozumieć zachowania (objawy, problemy) pacjenta, nie można rozpatrywać ich w oderwaniu od kontekstu społecznego, w jakim się pojawiają, tzn. od zachowań innych ludzi.

Nazywana również terapią par i rodzin, ma charakter dyrektywny i raczej krótkoterminowy, nastawiona jest na rozwiązanie aktualnie zgłaszanego problemu. Jej celem jest zmiana systemu, a nie zmiana człowieka określanego mianem “zaburzonego”.

 

NAJWAŻNIEJSZE POJĘCIA:

System – rozumiany jest jako układ wyższego rzędu, składający się ze zbioru oddziałujących na siebie wzajemnie elementów (np. rodzina i poszczególni jej członkowie, szkoła z nauczycielami i uczniami, itp.).

 

5. NURT HUMANISTYCZNO-EGZYSTENCJALNY

Główne założenie: Zaburzenia powstają wskutek konfliktu między “ja realnym” i “ja idealnym” (Rogers).

W nurcie humanistyczno-egzystencjalnym zaburzenia traktowane są w kategoriach deficytów rozwoju osobowości, powstałych na skutek niezaspokojenia ważnych psychologicznych potrzeb pacjenta – bezpieczeństwa, miłości, akceptacji, autonomii. Celem terapii jest stworzenie pacjentowi warunków do ich zaspokojenia, do przeżycia korektywnych doświadczeń emocjonalnych oraz pobudzenie do refleksji nad ważnymi dla niej/niego wartościami oraz życiowymi wyborami. Terapia ta ukierunkowana jest na teraźniejszość i przyszłość. Odbywa się ona z całkowitym poszanowaniem autonomii pacjenta, co znajduje wyraz w niedyrektywnej postawie terapeuty. W nurcie tym odchodzi się również od stosowania etykiety “pacjenta”, na rzecz “klienta”, co ma podkreślać równorzędne relacje między terapeutą a osobą zgłaszającą się po pomoc.

W nurcie tym wyróżniamy, m.in. psychoterapię skoncentrowaną na kliencie, psychoterapię Gestalt, logoterapię Frankla.

 

6. NURT INTEGRACYJNY

Główne założenie: Nie ma jednego idealnego podejścia, zaspokajającego wszystkich potrzeb pacjenta. 

Nurt integracyjny (zwany również przez niektórych integratywnym) w psychoterapii to podejście eklektyczne, łączące wiele podejść terapeutycznych, pozwalające terapeucie jak najlepiej dostosować się metodami pracy do potrzeb i problemów klienta/pacjenta. Psychoterapeuta w tym nurcie posiada wiedzę ze wszystkich wyżej wymienionych, przy czym dwa nurty traktowane są jako wiodące, a reszta – uzupełniające.

Więcej o wykształceniu w tym nurcie przeczytasz tutaj: Kurs psychoterapii w nurcie integracyjnym – moje wrażenia po ukończeniu pierwszego roku

I NA KONIEC… JAK WYBRAĆ? JAKI NURT BĘDZIE DOBRY DLA MNIE?

Co warto wziąć pod uwagę przy wyborze nurtu? Według mnie dobrze pomyśleć o:

  1. Charakterze danego nurtu (terapia krótko- vs długoterminowa) i częstotliwości spotkań. 
  2. Swoich możliwościach finansowych i logistycznych (np. czy będziesz w stanie poświęcić na terapię tyle czasu?).
  3. Postawie terapeuty (dyrektywna vs niedyrektywna). Niektórzy wolą bardziej zadaniowe podejście (jak w terapii CBT), inni nie byliby w stanie znieść bardziej wycofanej postawy terapeuty (jak w psychoanalizie).
  4. Głównych założeniach każdego nurtu – które z nich przemawia do ciebie najbardziej, a z którymi się nie zgadzasz?
  5. Formie prowadzenia terapii (stacjonarna vs online) – nie wszystkie nurty da się przełożyć na pracę zdalną.

Na koniec chcę podkreślić, że od samego nurtu ważniejszy i tak będzie… terapeuta – jego wrażliwość, umiejętności i zdolność do budowania więzi z pacjentem/klientem. To na jego wyborze skupiłabym się najbardziej i nie bałabym się go zmienić, jeśli nie czułabym się bezpiecznie w kontakcie z nim. Pamiętaj, że niezależnie od wybranego nurtu, spędzisz z nim naprawdę sporo czasu – warto szukać tej właściwej osoby do skutku.

Może zastanawiasz się jeszcze, skąd masz wiedzieć, w jakim nurcie pracuje dany terapeuta? Jeśli nie posiada on jasnej informacji na stronie odnośnie swojego wykształcenia, a ty i tak zdecydujesz się skorzystać z jego usług – po prostu zapytaj o to na waszej pierwszej sesji lub jeszcze przed umówieniem spotkania.

Jestem bardzo ciekawa, który z przedstawionych nurtów przemawia do ciebie najbardziej? Daj proszę znać poniżej, a jeśli uważasz powyższy tekst za pomocny, będę wdzięczna za podanie go dalej – a nóż ktoś skorzysta. :)

P.S. Zachęcam cię do dołączenia do mnie na Instagramie, na którym często rozmawiamy sobie o zdrowiu psychicznym, psychoterapii i profilaktyce oraz psychicznym osiędbaniu.
(Visited 773 times, 148 visits today)

PRZECZYTAJ TAKŻE