Jak poradzić sobie z kryzysem w życiu?

Czym jest kryzys? Czy dotyka on tylko chore lub zaburzone osoby? Jak może się on zakończyć?

Kryzys emocjonalny to stan, który może wystąpić u każdej, zdrowej osoby. Jest to krótkotrwałe (trwające ok. 6 tygodni w fazie ostrej), przejściowe zaburzenie równowagi emocjonalnej, które charakteryzuje się wysokim niepokojem, napięciem lękowym oraz pewnym zamętem psychicznym. Pojawia się w wyniku zagrożenia ważnych dla nas wartości, bliskich relacji, czy samej koncepcji Ja i naszej tożsamości.

Każdy kryzys ma znaczenie przełomowe i wymaga natychmiastowych rozstrzygnięć i rozwiązań ważnych życiowo kwestii.

 

Osoba dotknięta kryzysem doświadcza braku, wyczerpania lub zablokowania adekwatnych sposobów radzenia sobie z wydarzeniami, które ten kryzys wywołały – nie jest w stanie sama stawić czoła przeciwnościom. Przeżywane napięcie, ból, lęk i zamęt emocjonalny często popychają takie osoby do nieracjonalnych, impulsywnych, często krańcowych rozwiązań. W wielu przypadkach wymagana jest natychmiastowa interwencja (czasem w trybie ratunkowym).

 

JAK ROZPOZNAĆ, ŻE JESTEŚMY W KRYZYSIE?

Czasem nie jesteśmy pewni, czy to, co przeżywamy to już jest kryzys. Najczęściej dzieje się tak w przypadku kryzysów rozwojowych i egzystencjalnych (o których przeczytasz więcej już za chwilę).

Jak więc rozpoznać, że jesteśmy w kryzysie? Cechy stanu kryzysowego to:

  • z reguły nagły początek, związany z konkretną sytuacją,
  • silne poczucie chaosu emocjonalnego, napięcia, niepokoju i lęku,
  • obniżony nastrój, słabe funkcjonowanie poznawcze (problemy z uwagą i koncentracją oraz zapamiętywaniem),
  • wypadnięcie lub zawieszenie pełnionych ról społecznych (np. przestajemy chodzić do pracy lub na uczelnię, świeżo upieczony rodzic może przestać zajmować się dzieckiem, itp.),
  • dążymy do natychmiastowych rozstrzygnięć, staramy się rozwiązać dany problem w jakikolwiek sposób, za wszelką cenę.

Kryzys to pewien proces, w którym możemy wyodrębnić początek, okres jego rozwoju oraz pewien moment szczytowy. Każdy kryzys może zakończyć się jednym z trzech rozwiązań, ale zanim do nich przejdziemy – zapoznajmy się z istniejącymi rodzajami kryzysów.

 

RODZAJE KRYZYSÓW

Według Brammera (1985) wyrózniamy cztery rodzaje kryzysów, każdy o innym podłożu:

1. Kryzys rozwojowy (normatywny)

jest związany z etapem naszego rozwoju, mówiąc prościej – miejscem, w jakim znajdujemy się aktualnie w naszym życiu. Wiąże się on z różnymi, pełnionymi przez nas rolami, zarówno w obrębie rodziny (np. rola córki, ojca, siostry, itp.), jak i w szerszym kontekście społecznym (np. rola pracownika, członka jakiejś organizacji, itp.), a także wyzwaniami, jakim przychodzi nam stawiać czoła w biegu życia. Takim rozwojowo-kryzysowym momentem może być np. pójście na studia, narodziny pierwszego dziecka, tzw. puste gniazdo (gdy dorosłe już dzieci opuszczają rodzinny dom, a ich rodzice muszą przeorganizować swoją rzeczywistość).

2. Kryzys sytuacyjny 

występuje w następstwie jakiś niecodziennych zdarzeń, często nieprzewidywalnych, nagłych, szokujących, intesywnych, a nawet katastroficznych, wychodzących poza nasze codzienne doświadczenia. Są o tyle trudne, że sami nie jesteśmy w stanie sprawować nad nimi kontroli i nie potrafimy sobie z nimi poradzić. Zagrażają one życiu lub zdrowiu, naszej tożsamości, ważnym relacjom, czy planom życiowym. Mogą wystąpić wskutek różnego rodzaju przemocy (np. fizycznej, seksualnej), porwania, wypadku, utraty pracy, poważnej choroby, śmierci bliskiej osoby, itp.

3. Kryzys egzystencjalny 

związany z konfrontacją ze swoimi lękami i wewnętrznym konfliktem dotyczącym samorealizacji, sensu życia i poczucia odpowiedzialności. Towarzyszy mu cierpienie i poczucie wewnętrznej pustki.

4. Kryzysy środowiskowe 

mogą być skutkiem pewnych zjawisk naturalnych (powodzie, trzęsienia ziemi, tornada, zamiecie, itp.), biologicznych (np. epidemie), czy politycznych (takich jak wojny lub czystki etniczne).

JAK PORADZIĆ SOBIE Z KRYZYSEM? 

Każdy kryzys niesie ze sobą trzy możliwe rozwiązania:

 

  1. Wracamy do stanu równowagi sprzed kryzysu – nie jest ani lepiej, ani gorzej.

  2. Faza ostrego kryzysu mija, a my wciąż cierpimy i nie widzimy wyjścia z sytuacji, w związku z czym np. chorujemy, wpadamy w nałóg, w konflikt z prawem, itp.

  3. Kryzys okazał się szansą na rozwój – i na tym, najbardziej pożądanym scenariuszu skupimy się poniżej.

 

Co zatem możesz zrobić, by pomyślnie (czyt. rozwojowo) wyjść z przeżywanego kryzysu?

1.Spróbuj określić przyczyny kryzysu – teraz już wiesz, z jakimi rodzajami kryzysu możesz mieć do czynienia. Spróbuj odpowiedzieć sobie na pytanie, co mogło być powodem jego wystąpienia.

2. Zidentyfikuj posiadane zasoby – z definicji kryzysu wynika, że nasze zasoby w chwili jego wystąpienia są mocno ograniczone lub zablokowane. Może możesz poszukać ich na zewnątrz? Może mimo wszystko jesteś w stanie określić własne zasoby (duchowe, psychiczne, fizyczne, materialne), które mogłyby pomóc ci znaleźć wyjście z kryzysowej sytuacji?

3. Obserwuj siebie i daj sobie przyzwolenie na przeżywanie – daj swoim emocjom dojść do głosu. Wypieranie, czy zaprzeczanie im na tym etapie spowoduje, że wyjdą one na wierzch w najmniej oczekiwanym momencie w przyszłości. Przyjrzyj się również swojemu zachowaniu i staraj się unikać impulsywnego reagowania.

4. Aktywuj sieć wsparcia – nie musisz sam szukać odpowiedzi na wszystkie pytania. Pozwól sobie pomóc w tym trudnym dla ciebie czasie, otocz się zaufanymi, bliskimi ci osobami.

5. Poszukaj profesjonalnej pomocy – jeśli twoja podstawowa sieć wsparcia w postaci rodziny, czy przyjaciół okaże się niewystarczająca, nie zwlekaj ze zwróceniem się o pomoc do profesjonalisty (psychologa lub psychiatry), czy odpowiedniej instytucji. Może być nią najbliższy Ośrodek Interwencji Kryzysowej lub dedykowany numer Telefonu Zaufania.

Na koniec, przygotowałam dla ciebie darmowy plan kryzysowy, który pomoże tobie lub bliskiej ci osobie, znajdującej się obecnie w kryzysie, odpowiedzieć na kilka istotnych pytań dotyczących charakteru przeżywanego kryzysu, jego objawów, a także możliwych strategii pomyślego jego rozwiązania:

POBIERZ

Jeśli w twojej ocenie powyższy artykuł i arkusz pracy okazały się pomocne, nie wahaj się podać ich dalej. W kryzysie każda wyciągnięta do osoby potrzebującej dłoń, każda chęć pomocy jest na wagę złota.

(Visited 320 times, 28 visits today)

PRZECZYTAJ TAKŻE