Czym jest GAD, czyli krótko o uogólnionych zaburzeniach lękowych

erwan-hesry-79611

Akurat gadów się nie boję, ale jegomość na powyższym zdjęciu tak urzekł mnie swym pozowaniem i miną, że postanowiłam wykorzystać jego image. A poza tym jest GADEM. Widzicie zastosowany przeze mnie manewr? Ok, przejdźmy do rzeczy.

O JAKIM GADZIE MOWA?

Człowiek cierpiący na uogólnione zaburzenia lękowe (ang. generalized anxiety disorder – GAD) nie jest w stanie opanować odczuwanego niepokoju i lęku. Ich objawy stanowią często powód bardzo złego samopoczucia, a także problemów w pracy i relacjach interpersonalnych. Na podłożu emocjonalnym dominują u pacjenta: poczucie bezradności, zdenerwowanie i napięcie, czujność i ciągłe rozdrażnienie. Poznawczo – osoba spodziewa się czegoś strasznego, niedookreślonego. Objawem fizycznym tych zaburzeń jest ciągłe napięcie mięśni, natomiast behawioralnym – niemożność znalezienia sobie miejsca, skupienia się na jednej rzeczy, która miałabym uwolnić osobę od niepokoju.

Prawdopodobieństwo wystąpienia uogólnionych zaburzeń lękowych w ciągu życia wynosi 5,1%, pojawiają się częściej u kobiet oraz są do pewnego stopnia dziedziczne. Występują one również częściej u osób mniej zamożnych, o niższym wykształceniu. Rozpoznaje się je znacznie częściej w krajach zurbanizowanych, których mieszkańcy muszą stawiać czoła stresowi zmiany społecznej, ogarniętych wojną lub uciskiem politycznym, niż w w krajach mniej zurbanizowanych i spokojnych.

Życie osób cierpiących na uogólnione zaburzenia lękowe jest zdominowane przez zmartwienia i ciągły stan zatroskania. Ich mięśnie są w ciągłym napięciu, a układ krwionośny cechuje się mniejszą elastycznością.

SKĄD TO SIĘ BIERZE?

Badacze sądzą, że GAD ma podłoże zarówno biologiczne, jak i psychologiczne. Według teorii biologicznej jeden z układów mózgowych związany z odczuwaniem strachu i paniką – Jeffrey Gray nazywa go behawioralnym systemem hamowania – sprawia, że człowiek w sytuacji zagrożenia zatrzymuje się, czuje strach i stara się przewidzieć najbliższe wydarzenia. W przypadku uogólnionych zaburzeń lękowych układ ten działa cały czas, nie tylko w sytuacjach zagrażających – odczuwany lęk jest niedookreślony, można powiedzieć – rozlany.

Zwolennicy podejścia poznawczego zastanawiają się nad rolą nieprzewidywalności i braku kontroli w uogólnionych zaburzeniach lękowych. Osoby cierpiące na GAD mają w końcu często poczucie, że za chwilę spotka ich coś złego oraz że nie mają tak naprawdę wpływu na to, co dzieje się w ich życiu. Jeszcze inni badacze rozważają wpływ nieadaptacyjnych myśli. Taką myślą w uogólnionych zaburzeniach lękowych może być np. podejrzenie, że każda nieznana sytuacja, to sytuacja niebezpieczna. Myśli te powracając, powodują lęk i obawy.

JAK WYGLĄDA TERAPIA GAD?

W terapii GAD stosuje się dwa podejścia – farmakologiczne oraz terapię poznawczo-behawioralną, z czego lepiej sprawdza się ta druga ścieżka leczenia. Działanie leków jest jednoznaczne: środki przeciwlękowe (np. benzodiazepiny), powodują wyraźne złagodzenie objawów lęku, dopóki są zażywane. Niestety, zażywanie tych leków wiąże się z wieloma skutkami ubocznymi – długotrwałe stosowanie powoduje uzależnienie, osłabienie pamięci, a nawet depresję. Dlatego stosuje się je najczęściej w pierwszej fazie leczenia, głównie w ostrym lęku, u pacjentów nie mających problemów z alkoholem. Techniki poznawcze i behawioralne dają trwalsze korzyści i nie są obciążone niebezpiecznymi skutkami ubocznymi, za to wydłużają czas leczenia – przy terapii farmakologicznej mówimy o dniach/tygodniach, natomiast w poznawczo-behawioralnej o tygodniach lub miesiącach.

Co bardzo istotne, a często niezauważane przez system szkolnictwa i ochrony zdrowia, to fakt, że tym zaburzeniom można zapobiegać. Słowo prewencja istnieje jednak w słownikach niewielu. Wolą leczyć, niż zapobiegać. Programy prewencyjne w szkołach znacznie ograniczają przypadki poważnych zaburzeń lękowych w późniejszym wieku, o czym przekonała się grupa australijskich psychologów, którzy pokusili się o opracowanie i wdrożenie programu wczesnej interwencji u dzieci z objawami lęku w wieku od 7 o 14 lat. Terapia obejmowała umiejętności poznawczo-behawioralne oraz ćwiczenia stopniowego kontaktu z sytuacjami wywołującymi lęk. Po sześciu miesiącach terapii, grupa wykazywała trwałe korzyści.

Żyjemy w czasach ciągłego pośpiechu, nowych wyzwań i ekstremalnych sytuacji. GAD nie jest powodem do wstydu – jeśli zauważasz u siebie jego objawy, nie wahaj się skonsultować ze specjalistą.

(Visited 612 times, 16 visits today)

PRZECZYTAJ TAKŻE