KRYZYS ĆWIERCI WIEKU – dotychczasowe badania

christopher-jolly-132141

Kryzys ćwierci wieku jest bardzo popularnym zagadnieniem, często poruszanym na łamach artykułów, magazynów (niekoniecznie popularnonaukowych, najczęściej o tematyce lifestylowej), blogów i poradników. Niestety w kwestii badań naukowych  – jest to temat wciąż raczkujący, posiadający wiele teoretycznych i empirycznych luk.

Jednym z niewielu badaczy, który zajmuje się tematyką kryzysu ćwierci wieku jest Dr Oliver Robinson z Uniwersytetu w Greenwich. Przeprowadził on wywiad z pięćdziesięcioma osobami, dotyczący wystąpienia u nich objawów kryzysu między 25-tym a 35-tym rokiem życia (Robinson, Wright & Smith, 2013). Badanych pozyskał za pomocą reklamy skierowanej do osób, które doświadczyły kryzysu w tym przedziale wiekowym, zdefiniowanym przez badacza jako wzmożone odczuwanie stresu, trudności w radzeniu sobie trwające ponad miesiąc oraz subiektywne poczucie przeżywania osobistego kryzysu.

Z analizy wyników przeprowadzonych wywiadów wyłonił się, wspomniany we wcześniejszym wpisie, czterofazowy model kryzysu ćwierci wieku. Co ciekawe, odkryto, że fazy te nie muszą występować w określonej kolejności – niektórzy badani po przejściu w fazę czwartą stwierdzili, że znów popełnili błąd w wyborze swojej ścieżki i wracali do fazy pierwszej lub drugiej. Inni próbowali przejść od razu z fazy pierwszej do trzeciej, lub z drugiej do czwartej, lecz próba pominięcia danej fazy obracała się przeciwko nim, w skutek czego badani uświadamiali sobie konieczność poświęcenia większej ilości czasu na separację lub eksplorację.

Badania wykazały, że kryzys ćwierci wieku objawia się u wszystkich badanych w podobny sposób, nie dostarczyły natomiast informacji dotyczących częstości występowania owego zjawiska. W tym celu Robinson wraz z zespołem (2013) opracował narzędzie do szacowania częstości występowania kryzysu, jego przebiegu oraz wpływu na jednostkę ze względu na przynależność do danej grupy wiekowej – Adult crisis episode retrospective self-assessment tool (ACERSAT). Drogą internetową przebadał 1023 dorosłych Brytyjczyków, z których 42% było mężczyznami, a 58% kobietami (Robinson & Wright, 2013). Uczestnikom badania została najpierw przedstawiona następująca definicja kryzysu: “Epizod kryzysowy jest okresem w życiu osoby dorosłej, który w wyraźny sposób jest dla jednostki bardziej stresujący, mniej stabilny i trudniejszy, niż przeciętny oraz stanowi ważny punkt zwrotny w życiu osoby ze względu na następujące w nim zmiany. Epizod ten trwa zazwyczaj rok lub dłużej”. Następnie przedstawiono badanym serię pięcioletnich przedziałów ich życia (np. 20-24, 25- 29, 30-34, 35-39, itd.), i zapytano, czy w którymś z nich doświadczyli oni omawianego kryzysu. Po tym, prezentowano badanym listę typowych wydarzeń z życia i proszono o wybranie tych, które miały miejsce w rzeczywistości we wskazanym przez nich okresie. Badani mieli również za zadanie określić na czterostopniowej skali typ zmiany, jaka zaszła u nich po przejściu kryzysu. Uczestnicy mieli do wybory następujące stwierdzenia:

  1. W wyniku przeżytego kryzysu stałem się – w dłuższej perspektywie – silniejszą osobą.
  2. W wyniku przeżytego kryzysu poziom mojej samooceny – w dłuższej perspektywie – zmalał.
  3. Skutkiem przeżytego kryzysu był – w dłuższej perspektywie – spadek jakości mojego życia.
  4. W trakcie przeżywania kryzysu, wprowadziłem do swojego życia zmiany, które – w dłużej perspektywie – wpłynęły na nie pozytywnie.

28% uczestników w wieku 35 lat i powyżej zgłosili przeżycie kryzysu w przedziale wiekowym: 25 – 29 lat, 31% wskazało wiek pomiędzy 30 – 34 rokiem życia. Oba te wyniki okazały się istotnie wyższe od 22% uczestników, którzy wskazali przedział między 20 – 24 rokiem życia. W wieku 25 – 29 lat najbardziej dominującymi objawami kryzysu okazały się: zakończenie romantycznego związku, problemy finansowe, poczucie uwięzienia w związku, uczucie bycia w pułapce w odniesieniu do obecnie wykonywanej pracy, odczuwanie presji i stresu. W przedziale wiekowym 30 – 34 najistotniejsze okazały się kolejno: zakończenie związku, presja i stres zawodowy, problemy finansowe, zmiana kariery oraz rodzinne konflikty.

Wyniki internetowego badania uzupełniły i potwierdziły wnioski z przeprowadzonych wcześniej wywiadów. U osób z przedziałów wiekowych 25 – 29 oraz 30 – 34, średnio połowa określiła skutki kryzysu jako pozytywne, 30% jako negatywne, a 20% nie było pewnych swojej oceny.

Próbę zgłębienia tematu podjęły również Hiba Dabis i Julia Yates (2014). Przebadały cztery osoby – trzy kobiety i jednego mężczyznę. Dziewięć osób było zainteresowanych wzięciem udziału w badaniu, niestety trzy z nich zrezygnowały w trakcie. Z sześcioma osobami został przeprowadzony wywiad. Badaczki odkryły jednak, że dwie osoby z tej grupy wciąż zmagają się z kryzysem, co w rezultacie dało ostateczną grupę badaną składającą się z czterech osób.

Uczestnicy badania byli wybierani na podstawie kryteriów sformułowanych przez Robinson i Smith (2010, 2013): osoby badane musiały same stwierdzić wystąpienie u siebie kryzysowego epizodu pomiędzy 25-tym a 35-tym rokiem ich życia, na minimum rok przed wzięciem udziału w badaniu. Kryzys powinien dotykać sfery osobistej i zawodowej jednostki, charakteryzować się wzmożonym odczuwaniem stresu oraz brakiem stabilności emocjonalnej i trwać od kilku miesięcy do dwóch lat.

Tylko uczestniczka nr 2 doświadczyła kryzysu w sferze życia uczuciowego, zostawiając partnera, z którym tworzyła długoletni związek i przeprowadzając się do innego miasta, by rozpocząć nowy rozdział w swojej karierze. Została coachem, specjalizującym się w zdrowym żywieniu. Kryzys kolejnej uczestniczki dotyczył rozwoju zawodowego, ale odbił się on również znacząco na jej życiu osobistym. Uczestniczka nr 1 porzuciła dobrze płatną i dość prestiżową posadę w banku, by pójść za swoją pasją, jaką była praca w sektorze ochrony środowiska – opisywała poziom odczuwania kryzysu jako skrajnie wyniszczający. Uczestniczka nr 3 określiła swój kryzys jako autodestrukcyjny. Uczestnik nr 4 postanowił poszukać duchowego przewodnika i spędził pewien czas w buddyjskim klasztorze. Cała czwórka stwierdziła jednogłośnie, że mimo ogromnego stresu i braku stabilności – przeżyty przez nich kryzys ćwierci wieku był doświadczeniem, który zmienił ich życie na plus.

Metodą pozyskiwania danych był wywiad częściowo ustrukturyzowany prowadzony osobiście, telefonicznie lub przez Skype. Badani pytani byli o swoje doświadczenia związane z kryzysem ćwierć wieku, a także o podanie czynników, które ich zdaniem mogły przyczynić się do pomyślnego jego rozwiązania.

Tabela 1.

Charakterystyka uczestników badania.

Uczestnicy Płeć Wiek Branża
Uczestnik 1 Kobieta 31 Prawo i ochrona środowiska
Uczestnik 2 Kobieta 36 Zdrowie i dietetyka
Uczestnik 3 Kobieta 29 Trener młodzieży
Uczestnik 4 Mężczyzna 32 Poradnictwo

Źródło: The Coaching Psychologist, Vol. 10, No. 1, June 2014

PRZECZYTAJ TAKŻE:

KRYZYS ĆWIERCI WIEKU – jak sobie z nim radzić?

KRYZYS ĆWIERCI WIEKU – co jest jego przyczyną?

KRYZYS ĆWIERCI WIEKU – czym jest i skąd się wzięło to pojęcie?

PRZECZYTAJ TAKŻE